دیابت یا بیماری قند خون

189 بازدید

مطالب مرتبط

وقتی سیستم ایمنی بدن سلول های تولید کننده ی انسولین پانکراس (به نام سلول بتا) را تخریب کند دیابت نوع یک روی می دهد.


سیستم ایمنی بدن معمولا با عوامل بیگانه مثل ویروس یا باکتری مبارزه می کند.

ولی به دلایلی نامعلوم در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، دستگاه ایمنی به سلول های مختلفی در بدن حمله می کند که منجر به کمبود شدید هورمون انسولین می شود.
در دیابت نوع دوم سیستم ایمنی سلول های بتا را تخریب نمی کند بلکه عوامل دیگری موجب کاهش تاثیر هورمون انسولین در کاهش قند خون میشوند.
نکته مهم در مورد دیابت این است که بیماری دیابت درمان نمیشود بلکه با کمک داروها کنترل میشود و تا پایان عمر فرد، وجود دارد.

دیابت نوع ۱

۵% بیماران دیابتی به این نوع از دیابت مبتلا هستند.
پانکراس هورمون انسولین ترشح می کند. وقتی غذا می خورید گلوکوز غذا موجب می شود پانکرانس مقداری انسولین آزاد کند. مقدار انسولین آزاد شده متناسب مقدار غذایی است که خورده اید.
انسولین به حرکت مواد غذایی خاصی مثل کلوگوز در سلولهای بافت های بدن شما کمک می کند . سلول ها برای انجام فعالیت خود از قند و سایر مواد مغذی وعده های غذایی به عنوان منبع انرژی استفاده می کنند.
وقتی گلوکوز وارد سلول ها می شود قند خون کاهش می یابد. این کاهش قند خون به سلول های بتا در پانکرانس علامت می دهد که باید مقدار انسولین ترشح شده را کاهش دهند تا بدن دچار افت قند خون نشود. اما با تخریب سلولهای بتا در دیابت نوع اول کل این فرایند به هم می ریزد.
در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ قند وارد سلول ها نمی شود چون انسولین وجود ندارد. وقتی قند به جای ورود به سلول ها در خون تجمع پیدا می کند، سلول های بدن گرسنه می شوند و سایر سیستم های بدن باید انرژی لازم را برای فعالیت های سلول ها تامین کنند. در نتیجه قند خون بالا می رود و موجب بروز مشکلات زیر می شود:
– کم آبی : تجمع گلوکوز در خون می تواند باعث افزایش ادرار (برای دفع قند از خون) شود.
– کاهش وزن: از دست رفتن قند از طریق ادرار یعنی کاهش کالری بدن ؛ بنابراین افرادی که قند بالایی دارند دچار کاهش وزن می شوند.
– کتواسیدوز دیابتی : به دلیل عدم وجود انسولین و نیاز سلول ها به انرژی، بدن از چربی برای تامین انرژی استفاده می کند. فرآورده های حاصل از سوختن چربی مواد شیمیایی اسیدی به نام کتون هستند که برای تامین انرژی استفاده می شوند. تجمع کتون ها در خون باعث اسیدی شدن بدن می شود.
ترکیب قند بسیار زیاد ، کم آبی و تجمع اسید را کتواسیدوز می گویند و اگر فورا درمان نشود زندگی بیمار به خطر می افتد.
– آسیب به بدن: با گذشت زمان، سطح بالای قند خون ممکن است به عصب و عروق خونی کوچک چشم، کلیه و قلب آسیب زده و موجب تصلب شرائین و در نهایت سکته ی قلبی شود.

 

چه کسانی به دیابت نوع ۱ مبتلا می شوند؟

این بیماری معمولا از سن کمتر از ۲۰ سال شروع میشود ولی ابتلا به آن در هر سنی امکان دارد.
این بیماری شایع نیست و بیشتر در افراد سفید پوست دیده می شود تا سیاه پوستان و شیوع آن در بین زنان و مردان یکسان است.

علل ابتلا به دیابت نوع ۱ چیست؟

پزشکان تمام عواملی که منجر به دیابت نوع ۱ می شوند را نمی دانند . این بیماری ارثی است.
پزشکان معتقدند که محرک های محیطی در ابتلا به این بیماری نقش مهمی دارند. دیابت نوع ۱ وقتی روی می دهد که در محیط عاملی مثل سم، یا ویروس وجود داشته باشد و این عامل سیستم ایمنی را تحریک می کند تا به اشتباه به پانکراس حمله کرده و سلول های بتا را از بین ببرد در نتیجه با از بین رفتن این سلول ها دیگر در بدن انسولین تولید نخواهد شد. نشانه های این تخریب ( اتوآنتی بادی ها ) را می توان در خون اکثر افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ مشاهده کرد.
چون این بیماری یک بیماری خود ایمنی است می تواند همراه با سایر بیماری های خود ایمنی مثل پرکاری تیروئید و پیسی روی دهد.

علائم دیابت نوع ۱ چیست؟

– تشنگی
– گرسنگی مخصوصا بعد از خوردن غذا
– خشک شدن دهان
– حالت تهوع و استفراغ
– درد شکم
– پرنوشی و پر ادراری
– کاهش وزن بدون علت (فرد زیاد می خورد ولی افزایش وزن ندارد)
– خستگی، ضعف
– تاری دید
– تنگی نفس
– عفونت های مکرر پوست ، دستگاه ادراری و واژن

علائم اورژانسی مربوط به کتواسیدوز در دیابت نوع ۱ :

– لرزش و آشفتگی
– تنفس سریع
– بوی تنفس شبیه فرد روزه دار
– درد شکم
– کاهش سطح هوشیاری (نادر)

تشخیص دیابت نوع ۱ چگونه است؟

اگر پزشک به دیابت نوع ۱ مشکوک باشد میزان قند خون را بررسی می کند. بعلاوه وجود گلوکوز یا کتون در ادرار را چک می کند. راهی برای غربالگری یا پیشگیری از دیابت نوع یک وجود ندارد.

چگونه دیابت نوع ۱ کنترل می شود؟

بسیاری از بیماران دیابت نوع ۱ عمر طولانی و زندگی سالمی دارند. عامل موفقیت آنها حفظ قند خون در سطح مناسب می باشد ، می توان با تنظیم رژیم غذایی ، ورزش کردن و انسولین درمانی قند خون را کنترل کرد. تمام افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ برای کنترل قند خون خود باید انسولین تزریق کنند.
بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ باید تا پایان عمر هرروز انسولین تزریق کنند.
این بیماران باید وعده های غذایی منظم و متناسبی داشته باشند تا دچار افت قند خون نشوند. چون یکی از عوارض احتمالی انسولین، افت قند خون است.
جهت کنترل بهتر بیماری بهتر است با کمک دستگاه تست قند خون به صورت روزانه و قبل و بعد از وعده های غذایی قند خود را اندازه گرفته و یادداشت کنید و در ویزیت بعدی پزشک، همراه داشته باشید.
باید مرتبا سطح قند خون چک شود و برای کنترل آن انسولین و رژیم غذایی تنظیم شوند و بیمار فعالیت جسمانی خود را افزایش دهد.

عواقب عدم کنترل دیابت نوع ۱ چیست؟

وقتی دیابت نوع ۱ کنترل نشود مشکلات جدی روی خواد داد :
– آسیب به شبکیه چشم : این مشکل برای حدود ۸۰% بیمارانی که بیش از ۱۵ سال به دیابت نوع ۱ مبتلا هستند روی می دهد. برای پیشگیری از آسیب قرنیه لازم است فشار خون، چربی خون مثل کلسترول و تری گلیسرید کنترل شود. خوشبختانه کاهش بینایی در بیشتر افراد قابل پیشگیری است.
– آسیب کلیه : کلیه ی حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ دچار آسیب می شود که به آن نفروپاتی ناشی از دیابت می گویند. ریسک آسیب کلیه با گذشت زمان افزایش یافته و بعد از ۱۵ تا ۲۵ سال از شروع بیماری خود را نشان می دهد. این وضعیت ممکن است منجر به نارسایی کلیه و بیماری قلبی شود.
– جریان ضعیف خون و آسیب به اعصاب: آسیب اعصاب و تصلب شرائین موجب کاهش حس و جریان ضعیف خون در پا می شود. این وضعیت میتواند موجب آسیب به پا و کاهش التیام زخم های باز و در نتیجه قطع عضو شود. آسیب اعصاب همچنین موجب بروز مشکلات گوارشی مثل حالت تهوع، استفراغ و اسهال می شود.

 

دیابت نوع ۲

دیابتی که به انسولین وابسته نباشد را دیابت نوع ۲ می گویند که رایج ترین نوع دیابت بوده و ۹۰% تا ۹۵% بیماران دیابتی به این نوع دیابت مبتلا هستند.
برخلاف بیماران دیابتی نوع ۱ ، بدن بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ می تواند انسولین بسازد. ولی پانکراس به قدر کافی انسولین ترشح نمی کند یا بدن نمی تواند به اندازه کافی از این انسولین ترشح شده استفاده کند. به این وضعیت مقاومت به انسولین گفته می شود. وقتی انسولین کافی وجود نداشته باشد یا انسولین آنطور که باید استفاده نشود ، گلوکوز وارد سلول ها نمی شود. وقتی گلوکوز به جای ورود به سلول ها در خون تجمع پیدا می کند، سلول های بدن نمی توانند به درستی فعالیت کنند. با تجمع گلوکوز در خون مشکلات زیر روی می دهد:
– آسیب بدن : در طول زمان میزان بالای قند خون به عصب و عروق خونی کوچک چشم ، کلیه و قلب آسیب زده و موجب تصلب شرائین و حمله ی قلبی می شود.
– کم آبی : تجمع قند گلوکوز در خون موجب افزایش ادرار و در نتیجه کم آبی بدن می شود.
– کمای دیابتی : وقتی اوضاع فرد بسیار وخیم باشد و یا بدنش به شدت کم آب شود و نتواند برای جبران مایع از دست رفته به قدر کافی مایع بنوشد ، ممکن است زندگی اش به خطر افتد.

چه کسانی به دیابت نوع ۲ مبتلا می شوند؟

هر کسی می تواند دچار دیابت نوع دوم شود. ولی این افراد بیش تر در معرض خطر هستند :
– افراد بالای ۴۵ سال
– افراد چاق و دارای اضافه وزن
– افرادی که دارای دیابت مادرزادی هستند
– افرادی که دارای سابقه ی فامیلی هستند
– افراد کم تحرک
– افرادی که HDL ( چربی خوب خون ) پایین و تری گلیسرید بالا دارند
– افراد مبتلا به فشار خون بالا ( پرفشار خونی )
– برخی نژاد های خاص

علل ابتلا به دیابت نوع ۲ چیست؟

این دیابت گرچه نسبت به دیابت نوع ۱ رایج تر است ، اما دلایلش کمتر شناخته شده است. عوامل متعددی موجب بروز دیابت نوع ۲ می شود.
دیابت نوع ۲ می تواند ارثی باشد ولی نحوه ی به ارث بردن آن مشخص نیست.

 
 علائم ابتلا به دیابت نوع ۲ چیست؟

اغلب افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ فاقد علامت هستند همچنین علائم آن در بین افراد مختلف متفاوت می باشد.
– پرنوشی
– پرخوری
– خشکی دهان
– پر ادراری
– خستگی
– تاری دید
– مور مور شدن یا بی حسی پا یا دست
– عفونت های مکرر پوست، دستگاه تناسلی و ادرار
– زخم هایی که دیر التیام پیدا می کنند.

 
 تشخیص دیابت نوع ۲ به چه صورت است؟

برای تشخیص بیماری دیابت نوع ۲، پزشک در ابتدا با آزمایش هایی به نام تست تحمل گلوکوز ۲ ساعته، هموگلوبین A1c ، قند خون ناشتا سطح بالای قند خون را بررسی می کند. همچنین ممکن است حضور کتون یا گلوکوز در ادرار را بررسی کند.

 
 مشکلات مربوط به دیابت نوع ۲ چیست؟

اگر دیابت نوع ۲ به درستی کنترل نشود ، مشکلاتی به وجود می آید که می تواند زندگی فرد را به خطر اندازند:
– آسیب قرنیه : افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ ممکن است از قبل دارای مشکلات چشمی مربوط به دیابت باشند. افرادی که در ابتدا مشکلات چشمی مربوط به دیابت را ندارد با گذشت زمان دچار بیماری چشم می شوند. برای جلوگیری از وخیم تر شدن مشکلات چشمی نه تنها سطح قند خون بلکه باید فشار و کلسترول خون نیز کنترل شوند. خوشبختانه مشکلات چشمی در بیشتر افراد وخیم نیست.
– آسیب کلیه : با گذشت زمان خطر آسیب کلیوی بیشتر می شود یعنی هر چه مدت زمان بیشتری فرد به دیابت مبتلا باشد ریسک ابتلا به بیماری کلیوی بیشتر می شود. اگر به موقع آسیب کلیوی درمان نشود احتمال نارسایی کلیوی بالا خواهد رفت.
– جریان ضعیف خون و آسیب عصبی: آسیب عروق خونی موجب حمله قلبی و بیماری های شریانی می شود. آسیب به اعصاب و تصلب شرائین جریان ضعیف خون و بی حسی پا را بدتر می کند. همین امر عفونت های مکرر و زخم های پوستی و در نتیجه قطع عضو را به همراه خواهد داشت. آسیب اعصاب موجب بروز مشکلات گوارشی مثل حالت تهوع ، استفراغ و اسهال نیز می شود.

 
 پیشگیری از ابتلا به دیابت نوع ۲

آیا میتوان از بروز مشکلات ناشی از دیابت نوع ۲ پیشگیری کرد؟

برای پیشگیری از پیشرفت مشکلات ناشی از دیابت کارهای زیادی می توان انجام داد. بعد از مطالعه ی مشکلات زیر در مورد ریسک ابتلا به این بیماری ها و راههای پیشگیری از آنها با پزشک خود مشورت کنید.
بیماری قلبی و دیابت:
در هر بار مراجعه به پزشک فشار خون بیمار چک می شود. در مراجعه ی اول سطح تری گلیسیرید و کلسترول خون بررسی می شود و سپس حداقل سالی یک بار کنترل می شود تا به سطح مطلوب برسد. پزشک باید در مورد ریسک فاکتورهای ابتلا به بیماری قلبی در بیمار مطلع شود و بیمار برای پیشگیری باید وزن خود را کاهش دهد ، مرتبا ورزش کند ، استرس خود را کم تر کند. همچنین فشار خون،کلسترول و تری گلیسرید را در سطح مطلوبی حفظ کند.
سکته مغزی و دیابت :
دانستن علائم و خطرات سکته مغزی می تواند به پیشگیری از سکته کمک کند. اگر فرد دارای علائم سکته مغزی است مثل ضعف ناگهانی یک طرف بدن یا صورت، بی حسی در صورت بازو یا پا، دشواری در تکلم، اختلالات بینایی هر دو چشم یا خواب آلودگی فورا باید به پزشک مراجعه کند.
اگر مبتلا به فشار خون بالا هستید برای کاهش خطر سکته مغزی باید آن را درمان کنید.
اگر سیگار می کشید ترک کنید چون ترک سیگار خطر سکته مغزی را کاهش می دهد.
کلسترول بالای خون موجب افزایش خطر بروز سکته می شود. رژیم غذایی و داروها نیز می تواند سطح کلسترول خون را کاهش دهند و خطر بروز سکته مغزی را کمتر کنند.
بیماری کلیوی و دیابت:
وقتی اولین بار دیابت در فرد تشخیص داده می شود آزمایش کراتین خون باید انجام شود. پزشک باید مرتبا فشار خون را چک کند چون عامل مهمی در کاهش خطر ابتلا به بیمار کلیوی می باشد. فشار خون باید کمتر از ۱۳۰/۸۰ باشد. ورم پا می تواند علامت بیماری کلیوی باشد و باید به پزشک اطلاع داده شود.
یک بیمار دیابت نوع ۲ باید سالی یک بار مورد آزمایش های سنجش سلامت کلیه قرار گیرد.
آسیب عصبی ناشی از دیابت:
بی حسی، سوزش و سوزن سوزن شدن یا درد دست و پا باید به پزشک گزارش شود چون می تواند نشانه ی آسیب عصبی باشد. باید هر روز پاها از نظر وجود نشانه های عفونت مثل قرمزی یا زخم چک شوند. اگر متوجه علامتی شدید فورا پزشک را در جریان بگذارید. در مورد نحوه ی پیشگیری و درمان ترک و زخم پوست از پزشک سوال کنید.
آسیب چشمی و دیابت:
تمام بیماران دیابتی باید سالی یک بار به چشم پزشک مراجعه کنند تا از بروز آسیب چشمی ناشی از دیابت جلوگیری شود. پزشک چشم را با میکروسکوپ مشاهده می کند تا مشخص شود آیا دیابت موجب آسیب دیدگی در چشم شده است یا نه. در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ ، بررسی های سالانه باید ۵ سال بعد از سن بلوغ صورت گیرند. افرادی که در اثر بیماری دیابت دچار آسیب چشمی ، تاری دید در یک چشم ، یا نقاط کور شدند باید مراجعات بیشتری به چشم پزشک داشته باشند. زنان مبتلا به دیابت که باردار می شوند باید در ۳ ماه نخست بارداری چشمانشان به طور کامل معاینه شود. کنترل فشار خون، کلسترل بالا و کنترل میزان قند خون به کاهش خطر ابتلا به آسیب قرنیه کمک می کند.
ضعف معده و دیابت:
آسیب دیدن اعصاب موجب از کارافتادن معده می شود. معده به قدری بزرگ می شود که نمی تواند محتویاتش را تخلیه کند و از پس کنترل قند خون برنمی آید. گاهی اوقات تغییر رژیم غذایی چاره ساز است. برای پیشگیری از وقوع این مشکل بهتر است تا جایی که ممکن است سطح قند خون کنترل شود.
اختلالات نعوظ و دیابت:
دیابت شانس اختلالات نعوظ را بالا می برد. در برخی مردان داشتن یک سبک زندگی سالم مثل ترک سیگار، ورزش منظم و کاهش استرس می تواند اختلالات نعوظ را برطرف کند. قند خون کنترل نشده و فشار خون بالا باعث آسیب دیدن عروق خونی و اعصاب آلت تناسلی و در نتیجه اختلال نعوظ می شود. بیمار باید برای درمان این اختلال با پزشک خود مشورت کند تا پزشک با تجویز دارو یا ابزار های دیگر به او کمک کند. اختلال نعوظ می تواند نشانه ی بیماری قلبی عروقی باشد.
مشکلات پوستی و دیابت:
یک سوم بیماران دیابتی دچار بیماری پوستی می شوند. سطح بالای گلوکوز در خون باعث می شود پوست برای تکثیر باکتری و قارچ ها محیط مناسبی شود و بدن توانایی التیام زخم ها را از دست می دهد. اگر زخم ها به درستی مراقبت نشوند یک زخم کوچک به مشکل جدی و عواقب بدی منجر می شود.
عفونت و دیابت:
دیابت می تواند توانایی بدن در مبارزه با عفونت را کاهش دهد. قند خون بالا باعث می شود که میزان قند در بافت های بدن بالا رود. در نتیجه رشد باکتری ها دو چندان شده و عفونت به سرعت گسترش پیدا می کند. مثانه، کلیه ها، واژن، دهان، پا و پوست بیشتر دچار عفونت می شوند. درمان به موقع عفونت ها می تواند از بروز مشکلات جدی جلوگیری کند.
بیماری های دهان و دندان و دیابت:
افراد دیابتی بیش از هر کس دیگری با خطر بیماری های دهان و دندان مواجهند چون میزان قند خونشان کنترل نمی شود. هر چه قند خون کمتر کنترل شده باشد، احتمال وقوع بیماری های دهانی بیشتر می شود. چون دیابت کنترل نشده به گلبول های سفید که دیوار اصلی دفاعی بدن به شمار می روند آسیب می زند عفونت باکتریایی در دهان روی می دهد. برای پیشگیری از بروز مشکلات جدی دهان و دندان مرتبا به دندانپزشک مراجعه کنید.

 
درمان دیابت نوع ۲

دیابت نوع ۲ چگونه درمان می شود؟

برای درمان دیابت نوع ۲ داروهای متعددی وجود دارد. پزشک با توجه به شرایط شما یک یا چند داروی ضد دیابت تجویز می کند تا قند شما کنترل شود.
این داروها می توانند باعث افزایش ترشح انسولین و یا افزایش اثرگذاری آن شوند.
نکته مهم این است که داروها جایگزین ورزش و یا کنترل رژیم غذایی نمیشوند.

توصیه مرهم

تمام بیماران دیابتی باید سالانه واکسن آنفلوآنزا بزنند. واکسن پنوموکوک هم یک بار طبق نظر پزشک تزریق میشود. در مورد زمان و نحوه تزریق واکسن ها از پزشک خود اطلاعات لازم را بخواهید.

www.Patient.co.uk

 

 

ارسال دیدگاه