سرخک

324 بازدید

مطالب مرتبط

Measles14100ببسرخک عفونت اولیه دوران کودکی است. در حالی که در بیشتر موارد خود ‌محدود شونده است، اما نمی‌توان آن را بیماری ساده و بی اهمیتی محسوب کرد. چرا که تقریباً 10 درصد عوارض آن نیاز به بستری‌شدن در بیمارستان داشته و نرخ مرگ و میر ناشی از این بیماری در انگلستان 1 کودک در هر 5000 کودک است.
در نتیجه‌ی اجرای برنامه‌های ایمن‌سازی احتمال بروز این بیماری به شدت محدود شده‌است. شکست در اجرای برنامه‌های واکسیناسیون سرخک، اوریون و سرخجه جمعیت مستعد این بیماری‌ها را افزایش داده‌است. با این حال، امید است این مشکل با برنامه‌ی جبرانی واکسیناسیون و آموزش بیماران در مورد واکسیناسیون برطرف شود.

منطقه‌ی اروپایی سازمان جهانی بهداشت، اعلام کرده بود که ریشه‌کن کردن سرخک تا سال 2010 محقق می‌شود. به علت عدم دستیابی به هدف تعیین شده، این هدف تا سال 2015 تمدید شد. اما از سال 2008 تا کنون در مناطق خاصی از جمله اروپا، شمال آمریکا و جنوب شرقی آسیا افزایش شیوع سرخک دیده می‌شود. سازمان جهانی بهداشت علت عمده‌ی افزایش شیوع بیماری را به وضعیت اقتصاد جهانی نسبت می‌دهد.

بیشتر بخوانیم:

[accordion]
[item title=”راه انتقال”]

• سرخک یک عفونت حاد است. ویروس RNA‌داری از جنس موبیلی ویروس از خانوداه پارامیکسوویریده، عامل این بیماری است.
• یکی از مسری ترین بیماری های عفونی است.
• این ویروس از طریق قطرات تنفسی منتقل می‌شود.
• با پخش شدن قطرات تنفسی بر سطوح مختلف، ویروس تا 2 ساعت قابل سرایت است. از این رو انتقال بیماری بدون تماس مستقیم فرد سالم با فرد بیمار نیز امکان‌پذیر‌است.
• دوره‌ی کمون عفونت به طور متوسط 10 تا 12 روز است. (طیف 7 تا 18 روز) و عفونت‌زایی از 4 روز قبل از ظاهر‌شدن دانه‌های سرخک شروع شده و تا 4 روز بعد از آن ادامه دارد.

[/item]
[item title=”همه گیر شناسی”]

• همه‌گیر‌شناسی سرخک تحت تاثیر واکسیناسیون قرار دارد. با تلاش‌های فراوان انجام شده در راستای بهبود کارایی برنامه‌های واکسیناسیون، ارقام گزارش شده از موارد مبتلا در حال کاهش است.
• سرخک هم‌چنان از علل عمده‌ی مرگ‌های قابل پیشگیری با واکسن در جهان است.
• پوشش واکسیناسیون MMR در انگلستان برای کودکانی که به سن دو سالگی می‌رسند در سال 2012 تا 2013 در انگلستان 92.3 درصد بوده است در مقایسه با یک سال قبل که این رقم 91.2 درصد گزارش شده‌بود. این بیشترین میزان پوشش واکسیناسیون MMR از زمانی است که واکسن برای اولین بار در سال 1988 معرفی شد.
• تعداد افرادی که ابتلای آن‌ها به سرخک تایید شده بود در سال 2013 در انگستان برابر 1843 نفر گزارش شد. در حالی‌که در سال 2012 این تعداد برابر 2030 نفر بود.
• در آمریکا، سرخک بومی تا حدی ریشه‌کن شده‌است اما هنوز بعضی اوقات به علت ورود مسافران و توریست‌ها ابتلا به بیماری دیده می‌شود.

[/item]
[item title=”علائم و نشانه ها”]

علائم زیر دال بر بیماری سرخک است:
• بثورات جلدی (Rash) که بیشتر از سه روز باقی بماند.
• تب که بیشتر از یک روز طول بکشد.
و دست کم یکی از موارد زیر:
• سرفه
• زکام
• ورم ملتحمه (قرمزی چشم‌ها)
• علائم اولیه:
• تب، سرفه، آبریزش بینی، ورم خفیف ملتحمه و اسهال به مدت 2 تا 4 روز
• لکه های کوپلیک (Koplic) نشانه‌ی بیماری سرخک هستند. این لکه‌ها به صورت ضایعات قرمز و کوچک با یک لکه‌ی سفید-آبی (بعضی اوقات شبیه یک دانه برنج) در مرکز، روی غشای مخاطی خط داخلی گونه – روبه‌روی دومین دندان آسیاب- ظاهر می‌شوند. این لکه‌ها در 60 تا 70 درصد بیماران در طول مرحله‌ی اول بیماری ظاهر شده تا 2 الی 3 روز بعد از ناپدید شدن ضایعات پوستی باقی‌می‌ماند.
• ضایعات پوستی:
• ضایعات پوستی ابتدا از روی پیشانی و گردن آغاز می‌شود و بعد به صورت پیشرونده به تنه و در نهایت به سمت اندام‌ها حرکت می‌کند. ظهور ضایعات در ناحیه‌ی سر و سپس ظهور آن در نقاط دیگر 3 تا 4 روز به طول می‌انجامد.
• بعد از 3 تا 4 روز، ضایعات به همان ترتیبی که ظاهر شده بودند کم کم ناپدید می‌شوند.
• ضایعات پوستی بعد از ناپدید شدن، لکه های قهوه‌ای رنگی از خود به جا می‌گذارند که گاهی با پوسته‌ریزی همراه است.
• معمولاً تب بالا (بالاتر از 40 درجه) و سرفه‌ی بدون خلط وجود داشته و علائم بیماری به وضوح در فرد دیده می‌شود.
• همچنین، ورم اطراف چشم‌ها و ترس از نور ممکن است وجود داشته‌باشد.
بهبود بالینی در سرخک ساده بوده و بلافاصله پس از ظهور دانه‌ها حاصل می‌شود.

[/item]
[item title=”تشخیص”]

تعریف موردی سرخک به شناسایی موارد ابتلا کمک می‌کند اما تشخیص بالینی به خصوص در کشورهایی که بیماری شیوع کمتری دارد، غیرقابل اعتماد است. از این رو تایید آزمایشگاهی ضروری است.

تشخیص آزمایشگاهی سرخک:

• سواب بزاق یا نمونه‌ی سرم برای تشخیص ایمونوگلوبولینِ M (IgM) اختصاصی سرخک، که در طول 6 هفته بعد از شروع بیماری گرفته می‌شود.
• پیداکردن RNA در سواب بزاقی یا نمونه‌های دیگر

تشخیص‌های افتراقی:

بیماری‌هایی که علایمی مشابه سرخک دارند:
• سرخجه
• پارو‌ویروس B19
• انترو‌ویروس
• تب مخملک
• هرپس ویروس انسانی نوع 7
• بیماری کاوازاکی
• مننگوکوکسمی
• سندروم شوک سمی (TSS)
• تب دنگی
• ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV)
• سیفلیس ثانویه
• آلرژی دارویی

[/item]
[item title=”درمان”]

این بیماری ممکن است پیامدهای قابل توجهی در زمینه‌ی بهداشت عمومی به‌دنبال داشته‌باشد، از این رو در کنار مدیریت فرد مبتلا، نیاز به نظر به عنوان یک مسئله فوری و اورژانسی دارد.
• سرخک ساده معمولاً خود محدود شونده‌است و درمان آن عموماً درمان علائم بیماری است. به منظور درمان نشانه‌های بیماری از استامینوفن یا ایبوبروفن به همراه مایعات فراوان استفاده می‌شود. برای کاهش انتشار بیماری، بیماران باید در خانه قرنطینه شوند.
• نظارت بر بیماران باید به دقت صورت گیرد. در صورت مشاهده‌ی علائم یا عوارض خاص سریعاً باید نسبت به بستری بیماران اقدام کرد.

مدیریت سلامت عمومی:

حتی در کشورهایی که بیماری شیوع کمی دارد، موارد مشکوک به سرخک نیاز به اقدام فوری بهداشت عمومی خواهند ‌داشت. برخی از اقدامات مناسب بهداشت عمومی در پایین آورده‌شده‌است:
• با تشخیص زودهنگام شیوع بیماری، می‌تواند سریعاً برنامه‌های واکسیناسیون را به منظور محدود کردن گسترش بیماری انجام داد.
• افراد آسیب‌پذیر (نوزادان، زنان باردار و افراد دچار نقص ایمنی) بعد از قرارگرفتن در معرض بیماری باید برای دریافت اقدامات پیشگیری شناسایی شوند.
• هر کدام از کارکنان بهداشتی درمانی که مستعد بیماری باشند، به رسیدگی فوری نیاز دارند چرا که می‌توانند به عنوان ناقل بیماری را انتقال دهند.
• حتی واکسیناسیون افراد سالم (شامل کودکان و بالغین واکسینه نشده) بعد از قرارگیری در معرض بیماری ممکن است سودمند واقع شود.

عوارض:

میزان عوارض نسبت به سن، منطقه‌ی جغرافیایی و شیوع بیماری متغیر است. مسلماً عوارض بیماری در حضور فاکتور‌هایی از جمله تماس زیاد با بیماری به علت گسترش بیش از حد آن، نقص ایمنی ، سوء‌تغذیه، کمبود ویتامین A و بارداری افزایش می‌یابد.

تنفسی:

• برونکوپنومونی (عفونت بافت ریه و مجاری تنفسی) در 5درصد مبتلایان رخ می‌دهد. و منجر به مشکلات تنفسی شده و مسئول 56 تا 86 درصد موارد مرگ است. عامل بیماریزا معمولاً باکتری استافیلوکوکوس اورئوس یا عفونت ثانویه ویروسی با ویروس هرپس سیمپلکس یا آدنوویروس است. پنومونی لوبار (درگیری تمام یا بخش اعظم یک لوب ریه یا بیشتر لوب‌های ریه) نیز در نتیجه‌ی استرپتوکوکوس پنومونی ممکن است دیده‌شود. از سایر عفونت‌های باکتریایی می‌توان به آدنیت دهانه رحم و عفونت گوش میانی اشاره کرد.
• در بیماران دچار نقص ایمنی2 تا 3 هفته بعد از ابتلا به سرخک، پنومونی سلول‌های غول‌آسا همراه با بدتر شدن تنفس دیده می‌شود.

عصبی:

سرخک با سه بیماری مختلف مغزی در ارتباط است:
• انسفالیت دمیلینه‌کننده حاد – در 1 نفر از هر 1000مبتلا رخ می‌دهد. در طول 2 هفته‌ای که دانه‌ها در حال ظاهر شدن هستند ایجاد می‌شود. معمولاً همراه با تشنج بوده و اغلب اوقات با تب، کج‌خلقی، سردرد و تغییرات سطح هشیاری که ممکن است به سمت کما پیش برود همراه است. اعتقاد بر این است که این یک فرایند عصبی-آلرژیک است. نقل شده‌است که 10 تا 15 درصد موارد مرگ و میر مربوط به این نوع انسفالیت است و هم‌چنین 25 درصد کودکان مبتلا را به آسیب‌های مغزی دائمی دچار می‌کند. درمان حمایتی با دگزامتازون صورت می گیرد. متیل‌پردنیزولون داخل وریدی، ایمونوگلوبلین G داخل وریدی و پلاسمافرز(تعویض پلاسمای خون فرد بیمار) گاهی اوقات بی‌اثر هستند.
• پان انسفالیت اسکلروزان تحت حاد – یک عارضه‌ی نادر است که فقط در 0.001درصد کودکان مبتلا در کشورهای توسعه‌یافته رخ می‌دهد. در پسران شایع‌تر است. شروع آن معمولاً 5 تا 10 سال بعد از ابتلا به سرخک است. و همراه با اختلال در هوش و شخصیت، اختلالات رفتاری و افت وضعیت تحصیلی می‌باشد. و معمولاً تشنج، علائم بیماری‌های خارج هرمی و هرمی و نهایتاً مرگ به دنبال دارد. در مورد تلاش برای درمان با اینترفرون، ریباویرین و ایزوپرینوزین موفقیت‌هایی گزارش شده‌است.
• انسفالیت سرخکی همراه با اجسام انکلوزیونی– در افرادی که به مدت 1 تا 7 ماه است که دچار نقص ایمنی پیش‌رونده شده‌اند رخ می‌دهد. به شدت کشنده است و تقریباً 15 درصد بازماندگان دچار عوارض عصبی می‌شوند.
کاهش شیوع سرخک در نتیجه‌ی واکسیناسیون باعث شده‌است پان انسفالیت اسکلروزان تحت حاد (SSPE) به طور کلی در انگلستان ناپدید شود.

گوارشی:

سرخک معمولاً به دلیل عفونت‌های ثانویه‌ی باکتریایی یا تک‌ یاخته‌ای با اسهال همراه است. به‌خصوص این مورد در افراد دچار سوء‌تغذیه بیشتر است. هپاتیت بالینی و هیپوکلسمی نیز در بزرگسالان ممکن است دیده‌شود.

کمبود ویتامین A و کوری:

خطر مرگ یا کوری در نتیجه‌ی سرخک در کسانی که میزان ویتامین A آن‌ها در مرز حداقل قرار دارد بسیار بالاست. کمبود ویتامین A خود را به صورت گزروفتالمی (Xerophthalmia) یا خشکی چشم آشکار می‌کند و از علل مهم کوری در جهان است. سازمان جهانی بهداشت مصرف دوز بالای ویتامین A را برای تمام کودکان مبتلا به سرخک در کشورهایی که نرخ مرگ و میر آن‌ها بیش از 1 درصد است، توصیه می‌کند.
هم‌چنین ویتامین A در افرادی که ابتلای آن‌ها به سرخک تایید شده‌است برای کاهش خطر ایجاد عوارض استفاده می‌شود.

نقص ایمنی:

بهبودی لنفوپنیِ (کاهش تعداد لنفوسیت‌ها در جریان خون) ایجاد شده در نتیجه‌ی سرخک در نوزادان و بالغین با تاخیر حاصل می‌شود. حتی بعد از این که تعداد لنفوسیت‌ها به میزان طبیعی بازگشت، نقص ایمنی برای هفته‌ها همچنان ادامه دارد. و چنین تصور می‌شود که همین نقص ایمنی عامل اصلی مرگ و میر افراد مبتلا به سرخک حاد در سراسر جهان است.

[/item]
[item title=”سرخک و بارداری”]

مانند بسیاری از عفونت‌ها، سرخک می‌تواند در دوران بارداری بسیار خطرناک‌تر باشد، به عنوان مثال می تواند یک پنومونی بالقوه کشنده به دنبال داشته باشد. هم‌چنین با افزایش خطر سقط جنین، تولد نوزاد نارس، و وزن کم نوزاد هنگام تولد همراه است. اما ناهنجاری‌های مادرزادی را نمی‌توان به آن مرتبط دانست.

[/item]
[item title=”پیش بینی بهبودی بیماری”]

شدت بیماری از خفیف (معمولاً در کودکان با تغذیه‌ی مناسب) به شدید (معمولاً در بیماران دچار سوء‌تغذیه یا نقص ایمنی) متغیر است. با این حال، سرخک شدید ممکن است گاهی در کودکانی که از وضع سلامتی مناسبی برخوردار بوده‌اند و به‌خصوص افراد جوانی که واکسینه نشده‌اند یا به طور طبیعی در معرض ویروس قرار گرفته‌اند دیده شود.
• در غرب، مرگ و میر کمتر از 0.05 درصد است.
• در سراسر جهان، سرخک علت عمده‌ی مرگ و میر قابل پیشگیری با واکسن است.
• میزان عوارض و مرگ‌و‌میر در نوزادان بیشترین مقدار و در کودکان سن 1 تا 9 سال، قبل از افزایش دوباره این نرخ در بزرگسالان، کمترین مقدار است.

[/item]
[item title=”پیشگیری”]

• واکسن سرخک و ویتامین A از مداخله‌های درمانی ثابت شده برای پیشگیری مرگ‌و‌میر ناشی از سرخک در کودکان است.
• واکسن سه‌گانه‌ی سرخک-اوریون-سرخجه (MMR)

پیشگیری پس از قرار گرفتن در معرض عامل بیماری:

• واکسن MMR برای افراد مستعد بیماری (سن بالاتر از 6 ماه) ممکن است اثر‌بخش باشد. بهترین زمان ظرف72 ساعت پس از تماس با عامل بیماری‌زا است.
• اگر شخص در حال حاضر در دوره‌ی کمون سرخک، اوریون و یا سرخجه باشد، واکسن MMR علائم را تشدید نخواهد کرد.
• از آن‌جایی که پاسخ به MMR در نوزادان کمتر از حد مورد انتظار است و واکسن قبل از 12 ماهگی دریافت شده‌است، لذا لازم است ایمن سازی با 2 دوز بیشتر انجام شود.
• سنجش ایمونوگلوبلین طبیعی انسانی در کودکان یا بالغینی که دچار نقص سیستم ایمنی هستند، باید ظرف 5 روز بعد از تماس با عامل بیماریزا صورت گیرد.
• هم‌چنین سنجش ایمونوگلوبلین‌های طبیعی داخل عضلانی در خانم‌های بارداری که در معرض عامل بیماری قرارگرفته‌اند امری ضروری است.
• نسبت بالایی از زنان باردار در برابر بیماری ایمن خواهند بود از این‌رو ایمونوگلوبلین طبیعی فقط برای زنانی که بیشتر مستعد بیماری هستند تجویز می‌شود.
• توصیه‌های مربوط به پیشگیری بعد از قرارگرفتن در معرض بیماری برای نوزادان، افراد دچار نقص ایمنی و خانم‌های باردار به تازگی تغییر یافته است.

[/item]
[item title=”منبع”]

www.uptodate.com

[/item]
[/accordion]

ارسال دیدگاه