مننژیت

1,393 بازدید

مطالب مرتبط

مننژیت التهاب لایه داخلی مننژ و ساب آراکنوئید مایع مغزی نخاعی می باشد. این التهاب ممکن است در اثر عفونت با ویروس ها، باکتری ها، دیگر میکرو ارگانیسم ها و یا علل غیر عفونی ایجاد شود.spinaltap-banner

مننژیت ویروسی شایع تر و معمولا خوش خیم تر از مننژیت باکتریایی است، اما تمام موارد مشکوک مننژیت ، باید به عنوان مننژیت باکتریایی در نظر گرفته بشود، تا زمانی که خلاف آن ثابت شود.
بیماری های مننگوکوکی جز اصلی ترین عوامل مرگ و میر در دوران کودکی است.

بیشتر بخوانیم:

[accordion]

[item title=”واگیر شناسی”]

مننژیت در افراد در همه گروه های سنی رخ می دهد، اما نوزادان، خردسالان، و افراد مسن تر مستعد ابتلا به مننژیت هستند.مننژیت ویروسی شایع ترین علت است.

[/item]
[item title=”عوامل خطر”]

بیماران مبتلا به شانت مایع مغزی-نخاعی و یا دچار نقایص سخت شامه ای ممکن است در معرض عفونت های استافیلوکوکی قرار داشته باشند.
بیمارانی که جراحی های ستون فقرات انجام داده اند (به عنوان مثال، بی حس نخاعی شده اند) در معرض خطر عفونتهای سودومونایی باشند.
عوامل خطرناک دیگر عبارتند از آندوکاردیت باکتریایی، دیابت، اعتیاد به الکل و سیروز، سوء استفاده مواد مخدر تزریقی، نارسایی کلیه، نارسایی آدرنال، بدخیمی ها (افزایش خطر عفونت های با واسطه گونه های لیستریا)، کم کاری غده پاراتیرویید، تالاسمی ماژور ، بیماری سیستیک فیبروزیس.
اسپلنکتومی و بیماری آنمی داسی شکل می توانند باعث افزایش ریسک ابتلا به مننژیت ثانویه ناشی از میکروارگانیسم های مقاوم شود.
در مکان های با تراکم جمعیتی بالا (مثل سربازخانه ها و خوابگاه های دانشجویان) خطر شیوع بیماری مننژیت افزایش می یاد.

[/item]
[item title=”عوامل بیماری زا در گروه های مختلف”]

* نوزادان تازه متولد شده ؛ استرپتوکوک گروه B، لیستریا مونوسیتوژن، اشریشیا کولی.
* نوزادان و کودکان خردسال ؛ اچ آنفولانزا تایپ B ، کودک کمتر از 4 سال و واکسینه نشده، نایسریا مننژیتیدیس، استرپتوکوک پنومونیه.
* بزرگسالان و کودکان بزرگتر؛ اچ آنفولانزا تایپB ، استرپتوکوک پنومونیه، نایسریا مننژیتیدیس، باسیل های گرم منفی، استافیلوکوک، استرپتوکوک و لیستریا مونوسیتوژنز.
* افراد مسن و مبتلا به نقایص ایمنی؛ استرپتوکوک پنومونیه، لیستریا مونوسیتوژن، باسیل سل، میکروارگانیسم های گرم منفی.
* افراد بستری در بیمارستان و بیماران مبتلا به آسیب های ترومایی و حوادث منجر (اغلب ممکن است مقاوم به چند دارو باشد) ؛ کلبسیلا، پنومونیه، اشریشیا کلی، سودوموناس آئروژینوزا، استافیلوکوک اورئوس.
* نایسریا مننژیتیدیس؛ معمولا شیوع آن در میان بزرگسالان جوان است .افزایش بروز آن در اواخر زمستان و اوایل بهار وجود دارد. مننژیت مننگوکوکی در بخش هایی از آفریقا، هند و دیگر کشور های در حال توسعه، شیوع بالایی دارد. بیماری های همه گیر نظیر مننژیت به صورت تناوبی در کشورهای جنوب صحرای آفریقا و همچنین در میان زائران سفر به عربستان سعودی جهت انجام فریضه حج ممکن است رخ دهد.
* سیفلیس و سل از علل نادر مننژیت هستند اما در اثر گسترش عفونت اچ ای وی شیوع آن ها نیز افزایش یافته است.
* نوزادان تازه متولد شده در خطر ابتلای بیشتری هستند. عوامل خطری که آن ها را مستعد می نمایند؛ وزن کم هنگام تولد (زیر 2500 گرم)، زایمان زودرس، پارگی زودرس غشا های جنین، تولد پس از سانحه، هیپوکسی جنین و عفونت متعاقب مادر.
* دریافت آنتی بیوتیک بصورت پروفیلاکسی در زنان بارداری که زایمان می کنند و یا افرادی که در خطر عفونت گروه ب استرپتوکوک قرار دارند در کاهش ریسک مننژیت های نوزادی با منشا استرپتوکوک گروه ب موثر است.
* زایمان سزارین خطر انتقال ویروس هرپس سیمپلکس را کاهش می دهد.
* تظاهرات اولیه بیماری در نوزاد در ابتدا معمولا غیر اختصاصی است و می تواند به صورت افزایش درجه حرارت بدن یا درجه حرارت ناپایدار، ناراحتی تنفسی ، حملات آپنه ( قطع تنفس ) و کاهش ضربان قلب، افت فشار خون، مشکل تغذیه، تحریک پذیری و کاهش فعالیت نیز می باشد.
* بنابراین مننژیت حتما باید در هر بیماری حاد نوزادان تازه متولد شده در نظر گرفته شود.
* در کشورهای پیشرفته، نسبت مرگ و میر در نوزادان بر اثر مننژیت با منشا باکتریایی کاهش یافته ولی مشکلات و عوارض جانبی در دراز مدت مانند فلج مغزی، ناتوانی در یادگیری، تشنج و اختلال شنوایی به قوت خود باقی است.
* مرگ و میر ناشی از عفونت های هرپس سیمپلکس در سیستم عصبی مرکزی برای تایپ یک و دو 4 الی 14 درصد است با این تفاوت در تایپ دو عوارض دراز مدت مانند فلج مغزی و ناتوانی کلی یادگیری، تشنج، میکروسفالی و اختلال بینایی بیشتر است.

[/item]
[item title=”مننژیت آسپتیک”]

در این شرایط مایع مغزی نخاعی دارای سلول هایی هست اما رنگ آمیزی گرم در این شرایط منفی است و هیچ باکتری در محیط کشت رشد نمی یابد. علل ؛
+ مننژیت باکتریایی که درمان در آن ناقص بوده است.
+ برخی عفونت های ویروسی مانند هرپس زوستر، ویروس اپ ای وی ، آنفولانزا ، آربوویروس ها ، سرخک ، اوریون، کوکساکی ویروس، اکوویروس .
+ عفونت های قارچی با اینکه نادر است، ولی می توانند تهدید کننده حیات باشند. افراد مبتلا به نقص ایمنی بعنوان مثال ؛ ایدز، سرطان خون، داروهای سرکوب کننده ایمنی بدن در معرض خطر بالاتری هستند. علل مننژیت قارچی شامل عفونت با گونه های کریپتوکوکوس، هیستوپلاسما و کوکسیدیوئیدس می باشد.
+ انگل ها به عنوان مثال، مننژیت ائوزینوفیلیایی ناشی از آنژیواسترانگولایزیس.
+ علل دیگر می تواند بدلیل میکروارگانیسم هایی از قبیل؛ سیفلیس، بیماری لایم، لپتوسپیروز، بروسلوز، سل و لستریوزیس باشد.
+ بیماری کاوازاکی.
+ مننژیت مولاریت.

[/item]
[item title=”مننژیت غیرعفونی”]

التهاب مننژ می تواند به علت نفوذ آنتی ژن ها به مننژ ایجاد شود که علت آن می تواند:

# سلول های بدخیم اعم از سلول های سرطانی سرطان خون، لنفوم، تومورهای دیگر باشند.
# مننژیت شیمیایی شامل ناشی از داروهای تزریق داخل نخاعی، آلودگی ها
# داروها شامل؛ داروهای غیر استروئیدی ضد التهابی، تری متوپریم
# سارکوئیدوز
# لوپوس اریتماتوز سیستمیک
# بیماری بهجت

[/item]
[item title=”بیماری مننژیت تهاجمی”]

بیماری مننژیت تهاجمی ممکن است با سپتیسمی یا مننژیت و یا ترکیبی از هر دو ایجاد شود.

! بثورات پتشی جنرالایز شده، که اطراف ورید اجوف فوقانی روی قفسه سینه منتشر شده اند و یا راش های پورپورآ در هر جایی از بدن بیمار به شدت مطرح کننده سپتی سمی مننگوکوکی است و باید درمان فوری آغاز شود و ارجاع برای مراقبت های ثانویه انجام پذیرد.
! ویژگی های زیر در یک کودک بیمار باید برای تشخیص سریع بیماری منگوکوکهای تهاجمی در نظر گرفته شود ؛ راشهای پتشی، دست و پاهای سرد، درد شدید اندام ، تب ، سردرد، سفتی گردن، تغییر در حالت روانی، لکه های پوستی.
! مننژیت منگوکوکی و یا سپتیسمی همچنین ممکن است با تظاهرتی چون ؛ مدت زمان پرشدن مجدد مویرگ بیش از دو ثانیه ( با فشار بر روی ناخن دست و پا )، رنگ غیر عادی پوست و افت فشار خون نیز باشد.
! سپتیسمی مننگوکوکی که منجر به مننژیت نشده باشد الزاما تظاهراتی مانند سفتی گردن، سفتی پشت ، ملاج برآمده ، ترس از نور، نشانه کرینگ، نشانه برودزینسکی، ضعف عضلانی، فلج یا اختلال عصبی کانونی و یا تشنج را نشان نمی دهد.

[/item]
[item title=”علائم و نشانه ها”]

*تب و سردرد
*سفتی گردن (به طور کلی در کودکان زیر سن یک سال و یا در بیماران مبتلا به تغییر حالت ذهنی دیده نمی شود)، سفتی پشت، ملاج بر آمده (در نوزادان)، ترس از نور، اسپاسم کمانی شکل بدن(در صورتیکه شدید باشد).
* بیهوشی، حالت احتضار، تغییر حالت ذهنی.
* شوک: علائم شوک عبارتند از تاکی کاردی و یا افت فشار خون، ناراحتی های تنفسی، تغییر حالت روانی و کاهش حجم ادرار است.
* علائم کرینگ (درد و مقاومت در باز کردن مفصل زانو و نگه داشتن پاها به صورت کشیده).
* علامت برودزینسکی (جمع کردن پاها به داخل شکم در اثر عدم تحمل به خم کردن سر به جلو)
* ضعف عضلانی، نقص در بخش های مختلف مغز (از جمله درگیری عصب جمجمه و مردمک های با حالت غیر طبیعی ).
* تشنج
! مننژیت ویروسی ممکن است از نظر بالینی از مننژیت باکتریایی غیر قابل تشخیص باشد، اما علائم آن ممکن است خفیفتر و با عوارض کمتر باشد. بنابراین هر شخص که مشکوک به مننژیت است باید مبتلا به مننژیت باکتریایی در نظر گرفته شود تا اینکه خلاف آن ثابت شود.
! علائم کلاسیک گفته شده در نوزادان ممکن است دلالت بر مننژیت نکند و نیز در افراد مسن دیده نشود.

[/item]
[item title=”تشخیص”]

+ سایر علل تب و عفونت های شدید

+ آبسه های داخل جمجمه
+ سایر علل تغییر حالت روانی و کما ؛ به عنوان مثال، آنسفالیت، خونریزی زیر عنکبوتیه، تومور مغزی

مسیر های تشخیصی

نمونه گیری از مایع مغزی-نخاعی

نمونه برداری از مایع مغزی-نخاعی توسط پزشک متخصص صورت می پذیرد. در بدو نمونه گیری فشار خروج مایع مغزی-نخاعی بیانگر میزان افزایش فشار مایع مغزی-نخاعی می باشد. سپس مایع مذکور جهت انجام غرباگری های میکروبی و بررسی فاکتور های بیوشیمیایی بعدی به آزمایشگاه های مربوطه سپرده می شود.
مایع نخاعی ممکن است در مراحل اولیه مننژیت طبیعی باشد ،بنابراین آزمایش معمولا در صورتیکه علائم و نشانه باقی بماند تکرار می شود.

دیگر اقدامات پاراکلینیکی عبارتند از نمونه گیری خون و شمارش کامل سلول های خونی و فاکتور های بیوشیمیایی خون، نمونه گیری ادرار و پایش مستمر سلامت کلیوی بیمار، در صورت لزوم ام آر آی یا سی تی اسکن از سر و عکس اشعه ایکس از قفسه سینه.

[/item]
[item title=”درمان”]

درمان شامل درمان حمایتی (از جمله تجویز مایعات، دارو های تب بر، دارو های ضد التهاب، داروهای ضد تهوع، داروهای ضد تشنج و آرام بخش)، مبارزه با ارگانیسم مسبب با استفاده از آنتی بیوتیک ها.

درمان مننژیت ویروسی:

* اصول کلی مدیریت مننژیت ویروسی درمان حمایتی است. به عنوان مثال استفاده از مسکن ها، داروهای کاهنده تب، در صورت نیاز تغذیه وریدی و هیدراتاسیون مناسب و تامین مایعات بدن با توجه به شرایط بیمار.
از برخی از داروهای ضد ویروس نظیر آسیکلوویر و گان سیکلوویر تحت شرایط خاص و برای برخی از ویروس ها استفاده می شود.

درمان مننژیت باکتریایی:

به جهت ضرورت آغاز هر چه سریع تر درمان دارویی در بیماران مشکوک به مننژیت، کلیه بیماران دارای علائم مربوطه، به صورت پایه مبتلا به عفونت باکتریایی در نظر گرفته می شوند و طبق دستورالعمل های مرتبط با درمان مننژیت باکتریایی با آن ها باید برخورد گردد.
آنتی بیوتیکی که در بدو امر و فارغ از نتایج بعدی کشت میکروبی تجویز می گردد سفتریاکسون و در بعضی موارد که نیاز به تجویز هم زمان محلول های حاوی کلسیم می باشد به علت تداخل فیزیکی املاح کلسیم با ملکول سفتریاکسون، سفوتاکسیم است. ادامه درمان و آنتی بیوتیک های بعدی با توجه به نتایج آزمایشات میکروبی مشخص می گردد.

[/item]
[item title=”وقایعی که در طی بیماری ممکن است برای بیمار رخ دهد”]

*وقایع اورژانسی که نیاز به مداخله سریع جهت تصحیح وضعیت دارند: شوک سپتیک، انعقاد گسترده داخل عروقی، کما و قطع رفلکس های حافظ عملکرد راه های هوایی، ادم مغزی و افزایش فشار داخل جمجمه، آرتریت سپتیک، نشت مایعات در اثر التهاب پریکارد قلب و آنمی همولایتیک.
*نشت مایعات به زیر سخت شامه.
* سندرم ترشح نامناسب هورمون آنتی دیورتیک.
* تشنج: معمولا در طول مرحله حاد بیماری رخ می دهد
* عوارض تأخیری: کاهش شنوایی یا ناشنوایی. اختلال عملکرد عصب های دیگر، تشنج های متعدد، فلج کانونی ناشی از صدمه به اعصاب سیستم عصبی مرکزی، نشت و احتباس مایعات در زیر سخت شامه، هیدروسفالی، کاهش توانایی فکری، عدم تعادل، کوری، سندرم نقص غده آدرنال و گانگرن محیطی.

[/item]
[item title=”پیش آگهی بیماری”]

+ مهم ترین علت مرگ ناشی از بیماری های عفونی در کودکان زیر پنج سال در انگلستان مننژیت می باشد.
+ پیش آگهی بیماری در هر مورد بستگی به پاتوژن آلوده کننده، سن بیمار، شرایط فردی و شدت بیماری دارد.
+ بین 40 الی 90 درصد بیماران مبتلا شده به مننژیت که با اختلالات شدید عصبی جهت درمان مراجعه می کنند علی رغم درمان، ممکن است فوت شوند.
+ مننژیت پنوموکوکی با نرخ بالای مرگ و میر همراه است.
+ پیش آگهی برای مننژیت ویروسی معمولا مناسب است و طی حدودا ده روز بیماری رفع خواهد شد.

[/item]
[item title=”پیشگیری”]

در مننژیت پیشگیری شامل واکسیناسیون علیه عوامل میکروبی با شیوع بالا نظیر هموفیلوس آنفلونزا تیپ B، مننگوکوک های گروه C و استرپتوکوک پنومونیه و رعایت نکات بهداشت پیشگیری در برخورد با افراد مبتلا می باشد.

[/item]
[item title=”منبع”]

www.uptodate.com

[/item]
[/accordion]

ارسال دیدگاه